Van harte gefeliciteerd, Windows XP x64!

Door The Zep Man op maandag 25 april 2011 10:00 - Reacties (19)
Categorie: Software, Views: 5.504

Dit jaar wordt Windows XP 10 jaar oud. Ik verwacht van Tweakers.net dat zij rond de verjaardag, op 24 augustus, hier een uitgebreid artikel over zal schrijven. Waarschijnlijk zullen in dit artikel zowel de goede als de minder goede tijden van Windows XP herdacht worden en kunnen alle Tweakers een traantje wegpinken.

Ik doe nu hetzelfde, maar op de verjaardag van de underdog waar Tweakers.net vandaag geen aandacht aan zal besteden. Windows XP x64 (volledige naam: Windows XP Professional x64 Edition) is vandaag 6 jaar oud geworden. Gefeliciteerd!

http://0z3e3q.blu.livefilestore.com/y1p0tI3ZeQKt6yxma2PK7MaAdvVAyY4T1cUe3V-7kg8Fje0KFvKnGpLxPJlgFf-DN5uJ4rqCKVBGmeMy6kjGvJscsDf-k30ymOa/Windows%20XP%20x64%20logo.PNGWindows XP x64 was gemaakt om de extra mogelijkheden van de x86-64 instructieset te benutten. AMD had de eerste processor met deze instructieset al twee jaar eerder uitgebracht. Echter, Microsoft besloot pas aandacht te besteden aan x86-64 toen de eerste processor van Intel met deze instructieset in juni 2004 op de markt kwam.

Pas twee jaar nadat de techniek beschikbaar was, kwam Microsoft met passende 'x64' besturingssystemen. Op 25 april 2005 werden x64 edities van Windows Server 2003 uitgebracht, samen met een x64 editie van Windows XP Professional.

Voor de duidelijkheid: dit artikel gaat niet over de andere, oudere, 64-bit versies van Windows XP die in 2001-2003 uitkwamen voor een non-x86 architectuur die langzaam aan het sterven is.

Het beste product...

Qua mogelijkheden en prestaties zou dit helemaal 'next-gen' moeten zijn. Windows XP x64 had de stabielere kernel met versie 5.2 en verschillende functies overgenomen van Windows Server 2003, terwijl 'de originele' XP tot het eind der tijden het met kernel 5.1 zal moeten blijven doen. Een aantal van de mogelijkheden die XP x64 heeft boven XP:
  • Alle voordelen van de x86-64 instructieset. Naast de benodigde verbeteringen in de instructieset, werd de harde limiet op fysiek geheugen opgeschroefd van 4 GB naar 128 GB. Zelfs naar hedendaagse maatstaven voor werkstations is dat nog steeds een erg hoge limiet.
  • Kernel Patch Protection, een systeem ter bescherming tegen ongeautoriseerde wijzigingen op kernelniveau, waarmee de installatie van rookits kan worden voorkomen. Dit systeem bleek succesvol en wordt nog steeds gebruikt in alle x64 edities van Windows.
  • Ondersteuning voor GUID Partition Tables (GPT), waarmee het mogelijk is om de twee terabyte barrière van het verouderde Master Boot Record te doorbreken. Weliswaar kan Windows XP x64 niet van volumes met GPT opstarten, maar in ieder geval kan het er gebruik van maken. En gekeken naar de techniek van zes jaar later is deze limiet eigenlijk niet eens zo heel erg: vaak wordt het besturingssysteem toch niet van een volume groter dan 2 terabyte gestart. Vooral met de opkomst van solid state drives is het vaak aantrekkelijk om Windows op een sneller volume te zetten dat meer per GB kost en daardoor kleiner is.
  • Internet Information Services (IIS) 6.0 in plaats van 5.1. Hoewel deze net zo 'gehandicapt' was als IIS 5.1 in XP (ondersteuning voor maar één website en een aantal opties niet beschikbaar), had deze wel veel van de verbeteringen waar Server 2003 al een tijd gebruik van maakte.
  • Verschillende verbeteringen aan IPsec, Shadow Copy en Remote Desktop.
Natuurlijk waren ook de eerder gemaakte verbeteringen van Windows XP Service Pack 2 geïmplementeerd in Windows XP x64, zoals ondersteuning voor Bluetooth, ondersteuning voor WPA beveiliging van WiFi netwerken, een sterk verbeterde Windows Firewall en een heleboel andere verbeteringen op het gebied van beveiliging.

... met maar een paar kleine minpuntjes...

Wel zijn een aantal opofferingen gemaakt voor de x64 edities van Windows, waaronder Windows XP x64:
  • NTVDM was niet meer beschikbaar, waardoor 16-bit programma's niet meer direct gebruikt konden worden. Nu was NTVDM uiteindelijk alleen maar een noodoplossing, waardoor het ook niet zo verbazingwekkend is dat deze vanaf 2005 langzaam aan het verdwijnen is. De meesten die echt nog behoefte hebben aan het draaien van 16-bit programmatuur kan altijd nog zijn/haar heil zoeken in virtualisatie of emulatie. Een enkeling die echt 16-bit code direct wilt laten verwerken door de CPU, zorgt maar dat die een oud en/of gelimiteerd besturingssysteem blijft gebruiken.
  • 32-bit extensies zijn niet te combineren met 64-bit programma's. Dit bracht in de praktijk meer voordelen mee dan nadelen: hoewel bijvoorbeeld Adobe Flash niet beschikbaar was (ze hebben pas sinds kort een native 64-bit testversie voor Windows), was het bijvoorbeeld ook niet mogelijk om brakke toolbars te installeren onder de 64-bits versie van Internet Explorer.

    Microsoft erkende dit probleem, waardoor alsnog 32-bit versies van Windows Explorer en Internet Explorer werden meegeleverd, die wel met 32-bit extensies konden werken.
  • Voor de rest kon de command prompt niet meer full screen gebruikt worden, miste bepaalde ondersteuning voor WebDAV, was er geen spellingscontrole in de meegeleverde Outlook Express beschikbaar en werden geluidskaarten via FireWire niet ondersteund... functies waar 99,9% van de gebruikers toch nooit iets mee zouden doen.
 

... was gedoemd om de underdog te worden

Als product was Windows XP x64 goed. Het had voldoende verbeteringen en stond klaar om het 64-bit tijdperk voor eindgebruikers te ontsluiten. Waarom heeft Windows XP x64 dan nooit de populariteit van Windows XP gehaald en waarom koos de massa anderhalf jaar later voor het veel betere (kuch...) Windows Vista?
  • Men zag de voordelen van x86-64 niet in. Fysiek geheugen was nog relatief duur en de grens van 3 of 4 GB lag nog zover weg. En hoewel de overige voordelen van x86-64 er zeker mogen zijn, zijn ze niet echt bruikbaar als verkoopargument.
  • x86-64 was alleen maar een extensie op de bestaande architectuur, waardoor het backwards compatible was met 32-bit code. Hoewel dit het voordeel is dat x86-64 de eerdere poging van Intel voor 64-bits dominantie (Itanium) laat overschaduwen, is het de doodsteek voor het eerste Windows besturingssysteem voor deze architectuur dat gericht was op eindgebruikers. Immers, een gekochte computer met een processor die x86-64 ondersteunt, kan ook prima overweg met 32-bits besturingssystemen en software.

    Gevolg hiervan is dat OEM fabrikanten gewoon nog het vertrouwde Windows XP blijven meeleveren met nieuwe hardware. Dit voorkwam compatibiliteitsproblemen met zelf meegeleverde software. Tevens hadden fabrikanten pas nog geïnvesteerd in XP met Service Pack 2 ingebouwd voor de uitgerol van nieuwe machines, waardoor het gevoel dat 'een drie jaar oud besturingssysteem' bij een nieuwe computer werd voorkomen, en was er niet echt de behoefte om bij onderdelenleveranciers een verzoek te doen voor 64-bit drivers, nog voor de leveranciers om die drivers te leveren.
  • Niet elke uitgebrachte processor had ondersteuning voor x86-64. Fabrikanten die systemen in verschillende configuraties uitbrachten, hebben behoefte aan uniformiteit. Twee softwaresets ondersteunen is niet echt rendabel voor die enkele klanten die de duurdere processor met x86-64 extensies nemen.
  • Een gevolg van het missen van (goede) 64-bit drivers voor de meeste hardware zorgde ervoor dat Windows XP x64 een slechte naam kreeg. Hoewel dit de belangrijkste reden was, was het niet de enige.

    Verschillende spelfabrikanten besloten om 64-bit versies/patches uit te brengen van hun computerspellen (Half-Life 2, Far Cry) die eigenlijk niets toevoegde. Voor Far Cry werden wat betere textures meegeleverd, maar niets van dit werkte in het voordeel van x86-64. Immers, met de juiste hacks was het prima mogelijk om de extra's onder de 32-bit varianten van de spellen te laden en te spelen. Soms werkte dit zelfs sneller, omdat 64-bit drivers van videokaarten en de 64-bit versies van spellen optimalisaties misten die de 32-bit versies wel hadden. Het gevolg was een afkeer van Windows XP x64, zelfs onder de 'early adopters'. En als je die al niet eens enthousiast kan krijgen voor je product...
Overigens is het ontbreken van 64-bit drivers iets dat nog een lang staartje heeft gehad na de introductie van Vista. Bij Vista 64-bit waren immers niet alleen nieuwe drivers nodig, de drivers moesten ook gekeurd en digitaal ondertekend worden door Microsoft om een gemakkelijke installatie voor de eindgebruiker mogelijk te maken. Dit zorgde ervoor dat zelfs na de introductie van Vista het nog een lange tijd duurde voordat de meeste fabrikanten 64-bit drivers begonnen te leveren.

Van 2005 naar 2011 en verder

Er zijn al twee opvolgers uitgekomen voor Windows XP x64. Toch zijn er uiteindelijk veel drivers uitgekomen voor dit besturingssysteem, voornamelijk voor desktops. Ook zijn er vandaag de dag veel 64-bit programma's beschikbaar, gericht op de x64 edities van Vista en 7, die evengoed perfect werken onder XP x64.

Is het besturingssysteem waardeloos in 2011? Nee, als men uitgaat van het gebruik op een desktop waarbij een aantal softwarematige limieten van Windows XP acceptabel zijn (zoals ondersteuning voor hooguit DirectX 9.0c), terwijl toch meer eisen aan de hardware gesteld worden (een groter fysiek geheugenlimiet, ondersteuning voor volumes groter dan 2 TB...).

Een enkele held kan dit in ieder geval volhouden tot 8 april 2014, omdat dan geen security updates meer uitgegeven zullen worden door Microsoft. Een hypothetische ware held kan dit uitrekken tot 14 juli 2015, omdat tot die tijd nog security updates uitgegeven zullen worden voor Windows Server 2003 x64, welke dezelfde codebase deelt als XP x64. Daarna, na iets meer dan 10 jaar, zal het doek toch echt vallen en zal dit besturingssysteem in dezelfde stilte sterven als waarmee het geboren was.

Om af te sluiten: een screenshot genomen vanuit Windows XP x64 in 2011, die laat zien dat iets nog niet 'dood' is zolang het kan. En daarom doen echte Tweakers dit: niet voor eigen gewin, niet omdat iemand het eist of wenst, niet vanwege een misplaatst gevoel van plicht of eer, niet omdat iets 'nut' moet hebben, maar omdat het kan.

En ja, Mozilla Firefox en Adobe Flash draaien in 64-bit, zoals het hoort.
(klik op de afbeelding voor een uitvergroting)

Deze week zal ik een handleiding posten om een stuk software dat binnenkort niet meer ondersteund wordt te vervangen met een ander stuk software. Ter ere van Windows XP x64, zal dit besturingssysteem ook ondersteund worden. Niet speciaal of apart, maar 'gewoon' met de andere besturingssystemen waarop de handleiding ook betrekking zal hebben. Een beter eerbetoon is er niet.

Volgende: VirtualBox Server, vervanger voor VMWare Server 04-'11 VirtualBox Server, vervanger voor VMWare Server
Volgende: Humble Frozenbyte Bundle 04-'11 Humble Frozenbyte Bundle

Reacties


Door Tweakers user loewie1984, maandag 25 april 2011 10:23

Nette blog, XP blijft denk ik een van de succesvolste OS' die we ooit gekend hebben. Zelfs 10 jaar later installeer ik het nog steeds bij mensen die me er om vragen.

kudo's voor je inzet.

Door Tweakers user Justin013, maandag 25 april 2011 10:26

*snik

Mooie blog!

Door Tweakers user BeefHazard, maandag 25 april 2011 10:26

Leuk stuk! Het begin van x64 software.

Door Tweakers user Infant, maandag 25 april 2011 10:57

Wouw, komt het uit 2005 alweer.

Kon het pas 04/19/2009 gebruiken, toen had een of andere Rus de driver voor m'n geluidskaart pas onder x64 werkend.

Toen in December vorig jaar, had ie hem werkend onder Windows 7. Zodoende draait dat nu.

Door Tweakers user MicGlou, maandag 25 april 2011 11:05

Eigenlijk is XP x64 een soort van niet erkende nageboorte ofzo... want het is volgens mij nog altijd geen 'officiele' versie die je kon kopen.

Door Tweakers user Nielson, maandag 25 april 2011 12:12

Leuke blog.
Waarom heeft Windows XP x64 dan nooit de populariteit van Windows XP gehaald en waarom koos de massa anderhalf jaar later voor het veel betere (kuch...) Windows Vista?
Het punt dat XP x64 alleen in het Engels en alleen als XP Professional beschikbaar was heeft daar denk ik ook wel invloed gehad.

[Reactie gewijzigd op maandag 25 april 2011 12:15]


Door Tweakers user JoWannes, maandag 25 april 2011 12:34

Leuke post idd.

Zelf heb ik XP x64 ook nog in gebruik gehad, maar door driverproblemen heb ik die achteraf moeten laten varen. Ook 't feit dat ie enkel Engelstalig was, was voor veel mensen niet aantrekkelijk.
Blijft idd een wat raar OS, hoewel er met het OS zelf weinig mis was, mijn inziens. Maar er was gewoon geen goede ondersteuning voor, zowel van MS als hardwarefabrikanten...

[Reactie gewijzigd op maandag 25 april 2011 12:34]


Door Tweakers user EvilWhiteDragon, maandag 25 april 2011 12:37

MicGlou schreef op maandag 25 april 2011 @ 11:05:
Eigenlijk is XP x64 een soort van niet erkende nageboorte ofzo... want het is volgens mij nog altijd geen 'officiele' versie die je kon kopen.
Oh ja wel hoor. Ik heb voor een home build server WinXP64 aangeschaft, juist omdat het een "poor-mans" W2k3 is. Was niet eens overdreven duur toendertijd, 100 tot 150 euro denk ik.
Nu draait het nog steeds, dus ik ben er zeer tevreden mee :)

Door Tweakers user ZpAz, maandag 25 april 2011 13:15

Heb zelf ook een tijdje XP x64 gebruikt, om de voor toen veel GB ram (4GB) te ondersteunen. Werkte prima, geen last van niet werkend spul ofzo, enkel voor een 7 euro webcammetje kon ik geen drivers vinden, maar ach, die gebruikte ik toch nooit. SLI werkte ook zonder problemen (XFX 7900GS Extreme 2x).

Ding later weggedaan en gebruik nu altijd een laptop met OSX.

Door Tweakers user Spetsnaz, maandag 25 april 2011 13:25

Ik heb het ooit eens geprobeerd maar kreeg allemaal blauwe schermen in games, waarschijnlijk driver problemen, ik ben daarom maar weer terug gegaan naar 32bit WinXP en 64 bit Ubuntu. Verder draaide het wel lekker vlok maar met XP was er ook nog nauwelijks behoefte aan 4GB geheugen of meer voor normaal gebruik omdat XP veel beter met je recources omging dan Vista en W7. Ik weet nog dat ik jarenlang WoW heb gespeeld op XP met 2GB geheugen terwijl tegenwoordig 4GB in W7 en WoW spelen al erg krap is met foutmeldingen dat het geheugenvol zit.

De enige reden waarom we zoveel geheugen nodig hebben is omdat Windows zo belachelijk veel gebruikt, niet omdat de applicaties zoveel meer zijn gaan gebruiken. In Windows kan je eigenlijk ook niet meer dan 75% van je geheugen gebruiken. Als je 4GB hebt begint hij bij 3GB geheugengebruik al te zeuren dat er te weinig geheugen is, als je 8GB hebt begint hij bij 6GB gebruik al te zeuren. Volgens mij gewoon een dealtje dat ze met de geheugen fabrikanten hebben gemaakt want het is nergens voor nodig. Gelukkig maar dat Windows niet het enige besturingssysteem is.

[Reactie gewijzigd op maandag 25 april 2011 13:30]


Door Tweakers user ZpAz, maandag 25 april 2011 13:32

Tsja, niet gebruikt geheugen wordt gewoon volgeduwd (ook in OSX bv) door applicaties al vast 'te cachen' zodat ze sneller opstarten.

Daarnaast, een paar applicaties open (Photoshop, IDE, VmWare) en je hebt al flink wat Ram gebruikt, tel daar bij op Internet, iTunes e.d. dan houd je al weinig over.

Momenteel 4GB Ram (Macbook Pro) maar 8GB zal imho fijner zijn.

Door Tweakers user mvh, maandag 25 april 2011 14:21

...en de échte helden halen hun XP-systeem in 2015 offline, en zetten het op zolder naast hun Commodore en Amiga :)

(helaas heb ik die niet meer meegemaakt)

Door Tweakers user analog_, maandag 25 april 2011 14:43

Hilarisch dat je dan nooit eens gekeken hebt onder ubuntu naar je geheugen gebruik. Niet gebruikt geheugen is weggegooid geheugen dat niets nuttigs doet op dat moment.

Door Tweakers user filenox, maandag 25 april 2011 15:58

Erg informatief blog! De minpunten die je aanhaalde zullen zeker en vast wel waar zijn maar is het grootste probleem toch niet de drivers? :/

Door Tweakers user Spetsnaz, maandag 25 april 2011 18:28

analog_ schreef op maandag 25 april 2011 @ 14:43:
[...]

Hilarisch dat je dan nooit eens gekeken hebt onder ubuntu naar je geheugen gebruik. Niet gebruikt geheugen is weggegooid geheugen dat niets nuttigs doet op dat moment.
Dat lijkt mij algemeen bekend captain obvious. Ik heb het ook over het deel geheugen dat het systeem gebruikt en dus niet zomaar ''weggegooid'' kan worden, iedere keer als ik denk dat dit soort basis dingen wel vanzelfsprekend zijn voor tweakers komt er weer 1 die teleurstelt.

[Reactie gewijzigd op maandag 25 april 2011 18:30]


Door Tweakers user Blokker_1999, dinsdag 26 april 2011 07:15

Spetsnaz schreef op maandag 25 april 2011 @ 18:28:
[...]


Dat lijkt mij algemeen bekend captain obvious. Ik heb het ook over het deel geheugen dat het systeem gebruikt en dus niet zomaar ''weggegooid'' kan worden, iedere keer als ik denk dat dit soort basis dingen wel vanzelfsprekend zijn voor tweakers komt er weer 1 die teleurstelt.
Alleen is de redenering die je maakt niet logisch, jij zegt dat hoe meer geheugen je hebt hoe meer er vast gebruikt zal worden door het OS, maar dat kan niet. En als het geheugen vol is zal er over het algemeen gewoon meer geswapped worden ipv dat er foutmeldingen zouden komen over onvoldoende geheugen.

Door Tweakers user i-chat, dinsdag 26 april 2011 08:58

MicGlou schreef op maandag 25 april 2011 @ 11:05:
Eigenlijk is XP x64 een soort van niet erkende nageboorte ofzo... want het is volgens mij nog altijd geen 'officiele' versie die je kon kopen.
larie natuurlijk, - eer waren zowel OEM versies als retail versies te koop, ik heb er van bijde versies 1tje, de OEM was geloof ik van een HP, en de retail ... tja dat lijkt me duidelijk...

Door Tweakers user Spetsnaz, dinsdag 26 april 2011 14:14

Blokker_1999 schreef op dinsdag 26 april 2011 @ 07:15:
[...]
Alleen is de redenering die je maakt niet logisch, jij zegt dat hoe meer geheugen je hebt hoe meer er vast gebruikt zal worden door het OS, maar dat kan niet. En als het geheugen vol is zal er over het algemeen gewoon meer geswapped worden ipv dat er foutmeldingen zouden komen over onvoldoende geheugen.
Ik weet niet over welke versie van Windows jij het hebt maar uit praktijkervaring weet ik dat WIndows 7 fouten gaat geven en programma's geforceerd gaat afsluiten bij geheugentekort.

[Reactie gewijzigd op dinsdag 26 april 2011 14:15]


Door Tweakers user beaukey, dinsdag 26 april 2011 20:20

XP x64 was z'n tijd ver vooruit. De redenen waarom XP x86 favoriet bleef zijn (zoals voornoemd) het gemak (geen driver signing en aparte x86 andersteuning), geen echte behoefte aan een OS of applicaties die meer dan 3GB gebruiken, prestaties (je moet die 3GB++ vullen met een relatief trage harddisk) en kosten (=combinatie van bovenstaande). En, geef nou eens eerlijk toe, wat doe je nu anders of beter met Windows 7 x64? OK, je hebt TRIM voor SSDs, misschien iets betere device ondersteuning en configuratie mogelijkheden maar bottemline, de brieven en emails die je typt zien er net zo goed of slecht uit dan vroeger.

+1 voor het detail en de objectieve inhoud.

Reageren is niet meer mogelijk